Celem konkursu jest popularyzacja wiedzy o starych odmianach drzew owocowych rosnących w środowisku leśnym oraz zwrócenie uwagi na ich znaczenie przyrodnicze, historyczne i kulturowe. Konkurs ma również wspierać dokumentowanie dawnych sadów, alei i pojedynczych drzew owocowych zachowanych w krajobrazie leśnym. Uczestnicząc w konkursie, autorzy fotografii wspierają działania na rzecz ochrony i dokumentowania dawnych odmian drzew owocowych występujących w krajobrazie leśnym oraz pomagają budować społeczną świadomość dotyczącą ich znaczenia dla bioróżnorodności i dziedzictwa kulturowego.

Konkurs skierowany jest do wszystkich pełnoletnich miłośników fotografii i przyrody. Uczestnicy mogą zgłaszać fotografie przedstawiające m.in. stare drzewa owocowe rosnące w lasach i na ich obrzeżach, dawne sady przy leśniczówkach i osadach, aleje oraz drogi obsadzone drzewami owocowymi, leśne krajobrazy z udziałem drzew owocowych, a także detale przyrodnicze – kwiaty, owoce, korę czy charakterystyczny pokrój drzew.

Każdy uczestnik może zgłosić od 1 do 5 fotografii zapisanych w formacie JPG, w jakości umożliwiającej publikację i wydruk w formacie A3. Do zgłoszenia należy dołączyć formularz zgłoszeniowy, oświadczenie o udzieleniu licencji do fotografii, oświadczenie uczestnika oraz podpisaną klauzulę informacyjną RODO. Wszystkie dokumenty należy podpisać i przesłać w formie skanów razem z fotografiami drogą elektroniczną za pośrednictwem linku do transferu plików na adres: jolanta.wegiel@okl.lasy.gov.pl.

Termin nadsyłania prac upływa 30 września 2026 roku. Regulamin konkursu oraz szczegóły projektu dostępne są na stronie Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie.

Najciekawsze fotografie zostaną zaprezentowane podczas internetowej wystawy pokonkursowej promującej dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe leśnych sadów. Autorzy najlepszych prac otrzymają nagrody rzeczowe oraz dyplomy. Organizatorzy przewidzieli nagrody finansowe: I miejsce – 500 zł, II miejsce – 300 zł, III miejsce – 200 zł oraz wyróżnienia specjalne.

Jabłonie rosnące przy śródleśnych drogach, zapomniane grusze przy dawnych osadach leśnych i relikty sadów ukrytych w lesie stają się bohaterami ogólnopolskiego konkursu fotograficznego „Leśne sady – dziedzictwo, które trwa”. Inicjatywę organizują Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie, Nadleśnictwo Antonin oraz Nadleśnictwo Syców.

Konkurs skierowano do pełnoletnich miłośników fotografii i przyrody. Uczestnicy mogą zgłaszać zdjęcia przedstawiające m.in. stare drzewa owocowe rosnące na terenach leśnych, dawne sady przy leśniczówkach, aleje obsadzone drzewami owocowymi czy krajobrazy leśne z udziałem historycznych odmian jabłoni, grusz i śliw. Do konkursu można zgłosić od jednej do pięciu fotografii zapisanych w formacie JPG. Prace wraz z formularzem zgłoszeniowym, oświadczeniem o udzieleniu licencji do zdjęć, oświadczeniem uczestnika oraz podpisaną klauzulą RODO należy przesłać drogą elektroniczną poprzez link do transferu plików na adres: jolanta.wegiel@okl.lasy.gov.pl do 30 września 2026 roku. Regulamin konkursu i formularze zgłoszeniowe dostępne są na stronie Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie.

Konkurs ma popularyzować wiedzę o dawnych odmianach drzew owocowych, zwracać uwagę na ich znaczenie dla bioróżnorodności i dziedzictwa kulturowego, a także podkreślać rolę dokumentowania historycznych sadów i drzew owocowych zachowanych w krajobrazie leśnym. Drzewa owocowe są cennym źródłem pokarmu i schronienia dla wielu gatunków ptaków, owadów i drobnych ssaków.

W całym kraju leśnicy od lat realizują działania związane z ochroną dawnych odmian drzew owocowych oraz odtwarzaniem historycznych sadów na terenach leśnych i śródpolnych. Jednym z przykładów takich inicjatyw są działania prowadzone przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Poznaniu, w które zaangażowało się 11 nadleśnictw. Program obejmuje odnajdywanie historycznych lokalizacji sadów, pobieranie zrazów ze starych drzew oraz rozmnażanie dawnych odmian jabłoni i grusz.

Działania związane z ochroną dawnych odmian drzew owocowych prowadzone przez Nadleśnictwo Antonin mają również wymiar historyczny. Już w 2017 roku na terenie nadleśnictwa posadzono kilkanaście jabłoni wyhodowanych ze starych odmian rosnących niegdyś w sadzie przy Pałacu Książąt Radziwiłłów w Antoninie. Sadzonki pozyskano poprzez szczepienie dawnych odmian jabłoni zachowanych na tym terenie od kilkudziesięciu, a nawet kilkuset lat. Dzięki temu udało się zachować lokalne odmiany związane z historią regionu oraz przywrócić je do krajobrazu Nadleśnictwa Antonin.

Podobne działania prowadzone są także w innych regionach kraju. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Zielonej Górze realizuje „Regionalny program przywrócenia historycznych odmian drzew owocowych”. Dzięki niemu odtworzono już ponad 150 dawnych odmian drzew owocowych, a na terenach leśnych województwa lubuskiego posadzono około 18 tys. drzew owocowych.

Organizatorzy przypominają również o sadowniczych tradycjach Gołuchowa. W XIX wieku miejscowość była jednym z ważniejszych ośrodków ogrodnictwa i sadownictwa w Wielkopolsce, rozwijanym m.in. przez Jana Działyńskiego i Izabelę z Czartoryskich Działyńską.

Konkurs jest częścią szerszego projektu „Leśne sady – dziedzictwo, które trwa”, obejmującego także seminarium naukowe i warsztaty dotyczące szczepienia dawnych odmian drzew owocowych. Partnerami inicjatywy są m.in. Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Instytut Dendrologii PAN w Kórniku oraz Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie.

Tekst: Jolanta Węgiel OKL Gołuchów